۱۹۵ کیلومتر دیوار آجری از کرانهٔ خزر تا دامنههای شرقی — طولانیتر از دیوار هادریان و دیوار آنتونین روی هم. برای حفظ آن، باید امروز از آن مراقبت کنیم.
عضویت در انجمن رایگان است و شما را در جریان کار حفاظت قرار میدهد.
دیوار دفاعی گرگان به نامهای دیگری نیز شناخته میشود: «مار سرخ» در فارسی و «قزلآلان» در ترکمنی — هر دو به معنای «مار سرخ» یا «دیوار سرخ». این نام از رنگ آجرهای پختهشدهای میآید که در ساخت دیوار به کار رفتهاند. نام افسانهای «سدّ انوشیروان» نیز به آن نسبت داده شده، هرچند این یک روایت تاریخی است، نه یک یافتهٔ باستانشناسی.
دستکم پنج کانال آبرسانی — برخی به عمق بیش از پنج متر — در امتداد بیشتر طول دیوار حفر شده بودند تا آب را با شیب پیوسته هدایت کنند. کورههای آجرپزی در مسیر دیوار شناسایی و برای تاریخگذاری نمونهبرداری شدهاند، هرچند مکان دقیق تکتک آنها هنوز در منبعی معتبر منتشر نشده است. برآوردهای برگرفته از گزارشهای کاوش، گارنیزونی در حدود ۳۰٬۰۰۰ سرباز را در طول دیوار تخمین میزنند — رقمی که نیازمند تأیید نهایی از منبع اصلی است.
برخی منابع شمار قلعهها را تا ۳۸ نیز ذکر کردهاند؛ عدد دقیق هنوز از منبع علمی اصلی تأیید نشده است. این دیوار، در مجموع، طولانیتر از دیوار هادریان و دیوار آنتونین روی هم است.
دو سرِ ثبتشدهٔ دیوار — یکی نزدیک دریای خزر، دیگری در دامنههای شرقی — و قلعهٔ خرابه، تنها نقطهٔ شناساییشده با مختصات مستقل، روی نقشهٔ تعاملی دیوار قابل مشاهدهاند.
نامهایی چون «سدّ انوشیروان» یا «سدّ اسکندر» روایتهای تاریخیاند. تاریخ واقعی ساخت دیوار — اواخر سدهٔ پنجم تا اوایل سدهٔ ششم میلادی — از نمونهبرداری زغال کورهها و روشهای OSL و کربن ۱۴ به دست آمده؛ نتیجهای کاملاً مستقل از هر روایت نامگذاری.
منابع
